Nadmierne korzystanie ze smartfonów przez dzieci poważnym zagrożeniem dla ich zdrowia i rozwoju
Eksperci biją na alarm: zbyt wczesny i nadmierny dostęp najmłodszych do smartfonów, gier komputerowych i mediów społecznościowych nie tylko odbija się na zdrowiu fizycznym, ale też zaburza prawidłowy rozwój emocjonalny oraz utrudnia naukę. To główne wnioski XII Międzynarodowej Konferencji Naukowej "Zaburzenia uprawiania hazardu i inne uzależnienia behawioralne", zorganizowanej przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom oraz Fundację Res Humanae.
Podczas wydarzenia, które zgromadziło badaczy z Polski i zagranicy, wiele miejsca poświęcono problemowi nadmiernego korzystania z nowych technologii przez dzieci i młodzież.
– Nowe technologie stały się integralną częścią naszego życia. Mają swoje plusy, ale przy nadmiernym używaniu stają się źródłem poważnych zagrożeń – podkreśliła dr Bogusława Bukowska, dyrektor Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. Jej zdaniem konsekwencje mogą być dramatyczne: od problemów zdrowotnych, jak zaburzenia snu, bóle głowy czy nadwaga, przez osłabienie koncentracji i wyniki w nauce, po izolację społeczną, agresję czy depresję.
Sygnały ostrzegawcze pojawiają się już bardzo wcześnie. Badania dr Magdaleny Rowickiej z Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie pokazały, że większość polskich przedszkolaków korzysta z urządzeń ekranowych dłużej niż zalecana jedna godzina dziennie. – Negatywne skutki obserwujemy nawet w przypadku aplikacji reklamowanych jako edukacyjne. Wiele z nich uczy raczej schematu szybkiej nagrody niż realnych umiejętności – zwróciła uwagę badaczka.
Prof. Attila Szabo z Uniwersytetu ELTE w Budapeszcie wskazał, że dzieci w wieku przedszkolnym nie kontrolują jeszcze impulsów, a to rodzice decydują o czasie spędzonym przed ekranem. – Najsilniejszym czynnikiem ryzyka jest częste "podawanie" telefonu przez dorosłych – zaznaczył.
Z kolei dr Soo-Young Bhang z Seulu przypomniała, że uzależnienie od gier internetowych jest już formalnie diagnozowane w systemie ICD-11. – Wczesny kontakt z urządzeniami, brak nadzoru i długie sesje w weekendy mogą prowadzić do poważnych zaburzeń w rozwoju dziecka – ostrzegła.
Eksperci podkreślali, że nadmierne używanie smartfonów kradnie dzieciństwo – czas, który powinien być pełen zabawy, odkrywania świata i budowania relacji.
Jak temu przeciwdziałać? Zdaniem dr Bukowskiej kluczem jest edukacja rodziców i konsekwentne wprowadzanie zasad korzystania z urządzeń. W praktyce oznacza to m.in. określanie czasu ekranowego, wspólne oglądanie treści dostosowanych do wieku dziecka, rozwijanie aktywności fizycznej i rodzinnych rytuałów.
Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom już od 2022 roku prowadzi kampanię "Pierwsze kroki w cyberświecie", skierowaną do rodziców przedszkolaków. Jej celem jest nie tylko uświadamianie zagrożeń, ale przede wszystkim budowanie kompetencji wychowawczych, które pozwolą chronić najmłodszych przed skutkami cyfrowych uzależnień.
Jak podkreślali uczestnicy konferencji – przyszłość dzieci nie powinna zależeć od kolejnego powiadomienia w smartfonie, ale od tego, ile czasu i uwagi poświęcą im dorośli w świecie realnym.
