Co szósty uczeń słyszy w szkole: "Nic z ciebie nie będzie". Jak słowa ranią… i jak mogą pomagać?

Serwis e-korepetycje.net zapytał dzieci i dorosłych, jakie zdania ze szkoły pamiętają najbardziej. Okazało się, że w całej Polsce – a więc także w szkołach w Poznaniu – słowa mają ogromną moc.

Jakie słowa zostają w głowie na długo?

W ankiecie wzięły udział setki osób. Aż dwie trzecie badanych przyznało, że najbardziej pamięta ze szkoły krytykę.

Co szósta osoba usłyszała przynajmniej raz zdanie: "Nic z ciebie nie będzie". Inne często powtarzane w klasach komentarze to:

• "Ile razy mam ci powtarzać?"

• "Znowu się nie nauczyłeś!"

Większość osób, które słyszały takie teksty, mówi, że było im po prostu przykro. Pojawiała się też złość, wstyd i zniechęcenie. Część uczniów przyznała, że po takich uwagach przestawała się zgłaszać, bała się odezwać albo całkiem traciła ochotę do nauki.

Słowa, które dodają skrzydeł

Na szczęście w ankiecie pojawiły się też wspomnienia bardzo dobrych doświadczeń. 45 procent osób pamięta ze szkoły zdania, które dodawały im odwagi – i prawie wszyscy mówili, że właśnie one zachęcały ich do dalszej nauki.

Jak brzmią takie "dobre słowa"? Na przykład:

• "Bardzo dobrze ci poszło!"

• "Masz do tego talent!"

• "Widzę, że robisz postępy."

• "Doceniam, jak bardzo się starałeś / starałaś."

Jedna z osób biorących udział w badaniu opowiadała, że nauczyciel języka polskiego pochwalił ją za ciekawą wypowiedź na lekcji. "Uwierzyłam wtedy, że mam coś mądrego do powiedzenia" – napisała. To jedno zdanie pomogło jej później wybrać studia i zawód.

Dlaczego dorośli tak często krytykują?

Nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej Anna Herman tłumaczy, że wielu dorosłych powtarza krytyczne teksty trochę "z przyzwyczajenia". Sami jako dzieci słyszeli podobne zdania od swoich rodziców czy nauczycieli, więc teraz mówią je dalej – czasem nawet nie zastanawiając się, jak te słowa działają na uczniów.

Zmiana takiego nawyku wymaga wysiłku i uważności. Trzeba zatrzymać się na chwilę i zamiast powiedzieć "Znowu to źle zrobiłeś", spróbować wybrać inne zdanie, np. "Zobaczmy razem, co można poprawić".

Szkoła dobrych słów – o co w tym chodzi?

Żeby pomóc nauczycielom i rodzicom inaczej rozmawiać z dziećmi, powstała inicjatywa "Szkoła Dobrych Słów". To cykl rozmów, artykułów i podpowiedzi dla dorosłych, jak chwalić, jak udzielać informacji zwrotnej i jak nie ranić uczniów.

Eksperci podkreślają, że najważniejsze jest:

• zauważanie wysiłku, a nie tylko ocen z klasówki,

• mówienie konkretnie, co wyszło dobrze, a nad czym warto jeszcze popracować,

• unikanie "wyroków" w stylu: "Ty się nie nadajesz do matematyki" czy "Jesteś humanistą, więc i tak nie zrozumiesz fizyki".

Słowa naprawdę potrafią zmienić życie

W ankiecie wiele osób napisało, że słowa nauczycieli wpłynęły na ich dorosłe życie – czasem bardzo mocno. Jedni zrezygnowali z wymarzonych studiów, bo uwierzyli, że "i tak się nie nadają". Inni do dziś boją się zabrać głos na spotkaniu czy powiedzieć głośno swój pomysł, bo w szkole nauczyli się, że lepiej się nie odzywać.

Są też jednak historie, w których jedno zdanie pomogło komuś uwierzyć w siebie. I to właśnie pokazuje, jak ogromną moc mają codzienne, pozornie zwyczajne słowa.

Co z tego wynika dla uczniów?

Jeśli jesteś uczniem lub uczennicą szkoły w Poznaniu, warto zapamiętać kilka rzeczy:

• Masz prawo do szacunku – także wtedy, gdy się pomylisz.

• Błędy są normalne. Każdy je popełnia, nawet dorośli.

• Jeśli czyjeś słowa bardzo cię ranią, porozmawiaj o tym z zaufaną osobą: rodzicem, wychowawcą, pedagogiem szkolnym.

• Ty też możesz być "dobrym słowem" dla innych – kolegi, koleżanki z ławki, młodszego rodzeństwa. Proste "fajnie to zrobiłeś" potrafi bardzo poprawić komuś dzień.